Το παραδοσιακό έχει αξία όταν παραμένει και λειτουργικό

 Την Κυριακή 7 Ιουνίου 2026, η Δημοτική Κοινότητα Σκοπέλου υλοποίησε, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, τη δράση «Σκαλί – σκαλί ασπρίζουμε τη Σκόπελο όλο το καλοκαίρι». Πρόκειται για μια αξιέπαινη πρωτοβουλία που στοχεύει στην αισθητική αναβάθμιση των γειτονιών του νησιού, στην ενίσχυση της εικόνας καθαριότητας και στην καλλιέργεια του εθελοντισμού και του σεβασμού προς τη δημόσια περιουσία. Τέτοιες δράσεις μόνο θετικά μπορούν να αξιολογηθούν, καθώς συμβάλλουν στη βελτίωση της καθημερινότητας και στην ενίσχυση της συλλογικής ευθύνης.

Ωστόσο, η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην εικόνα. Η ομορφιά ενός παραδοσιακού οικισμού δεν κρίνεται αποκλειστικά από τα ασπρισμένα σκαλοπάτια και τις περιποιημένες γειτονιές, αλλά και από το κατά πόσο οι δημόσιοι χώροι είναι ασφαλείς και λειτουργικοί για όλους.

Στον οικισμό της Σκοπέλου, τα παραδοσιακά καλντερίμια αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητας και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Είναι αυτά που δίνουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα στον τόπο και γοητεύουν κατοίκους και επισκέπτες. Όμως, σε πολλά σημεία η κατάσταση των πλακών έχει επιβαρυνθεί με το πέρασμα του χρόνου, με αποτέλεσμα η διέλευση να γίνεται δύσκολη και συχνά επικίνδυνη. Ιδιαίτερα όταν οι επιφάνειες γλιστρούν, μετατρέποντας τα καλντερίμια σε ¨παγοδρόμια¨ ακόμη και κατά τους θερινούς μήνες, η ασφάλεια των πεζών τίθεται σε δοκιμασία.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι απλό: ποια είναι η πραγματική αξία της παράδοσης όταν δεν συνοδεύεται από λειτουργικότητα; Η διατήρηση του παραδοσιακού χαρακτήρα είναι αναγκαία και επιθυμητή, όμως δεν θα πρέπει να λειτουργεί εις βάρος της ασφάλειας και της ποιότητας ζωής των ανθρώπων. Αν στο σπίτι μας υπήρχε ένα όμορφο αλλά επικίνδυνο στοιχείο, δεν θα επιδιώκαμε να το συντηρήσουμε ή να το βελτιώσουμε ώστε να παραμείνει και όμορφο και ασφαλές; Το ίδιο σκεπτικό θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στο «μεγάλο σπίτι» όλων μας, τον οικισμό της Σκοπέλου.

Για τον λόγο αυτό, πρέπει να εξεταστεί με σοβαρότητα ένα πρόγραμμα συντήρησης και σταδιακής αποκατάστασης των παραδοσιακών καλντεριμιών. Όπου απαιτείται, οι φθαρμένες ή ιδιαίτερα ολισθηρές πλάκες πρέπει να αντικατασταθούν με υλικά που θα σέβονται την παραδοσιακή φυσιογνωμία του οικισμού, χωρίς να θυσιάζεται η ασφάλεια των πεζών. Μπορεί να πρόκειται για μια δαπανηρή παρέμβαση, όμως αποτελεί επένδυση στην ποιότητα ζωής των κατοίκων και στην εμπειρία των επισκεπτών.

Η Σκόπελος δεν έχει ανάγκη μόνο από μια όμορφη εικόνα. Έχει ανάγκη από υποδομές που να συνδυάζουν την παράδοση με τη λειτουργικότητα. Διότι η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στη διατήρηση της κληρονομιάς μας, και στο άσπρισμα των σκαλοπατιών, αλλά και στη δυνατότητα να χρησιμοποιούμε τους δημόσιους χώρους με ασφάλεια και άνεση στην καθημερινότητά μας. Η παράδοση αξίζει και πρέπει να διαφυλάσσεται. Αξίζει όμως ακόμη περισσότερο όταν παραμένει ζωντανή, χρήσιμη και λειτουργική για όλους.

Με πόνο ψυχής και σώματος, ο προσφάτως πολύ σοβαρά τραυματισθείς σε παραδοσιακό καλντερίμι του οικισμού της Σκοπέλου (και με μόνιμο πλέον πρόβλημα)

Χριστοφόρος Ν. Κρουσουλούδης | Εκπαιδευτικός, κάτοικος του νησιού εδώ και 17 χρόνια.