Ανάμνηση θαύματος κολλύβων Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος
Ο Ιουλιανός ο παραβάτης, γνωρίζοντας ότι οι χριστιανοί καθαρίζονται με τη νηστεία στη πρώτη εβδομάδα της αγίας Σαρακοστής - γι' αυτό την λέμε καθαρά εβδομάδα - θέλησε να τους μολύνει. Διέταξε λοιπόν, κρυφά, όλες οι τροφές στην αγορά να ραντισθούν με αίματα ειδωλολατρικών θυσιών.
Όμως με Θεία ενέργεια, φάνηκε στον ύπνο του τότε Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Ευδοξίου, ο μάρτυρας Θεόδωρος και φανέρωσε το πράγμα. Παρήγγειλε να ενημερωθούν όλοι οι χριστιανοί, να μην αγοράσουν καθόλου τρόφιμα από την αγορά και για να αναπληρώσουν την τροφή να βράσουν σιτάρι και να φάνε τα λεγόμενα κόλλυβα, όπως τα έλεγαν στα Ευχάϊτα. Ετσι και έγινε και ματαιώθηκε ο σκοπός του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα. Και το Σάββατο τότε, ο ευσεβής λαός που διαφυλάχθηκε αμόλυντος στην καθαρά εβδομάδα, απέδωσε ευχαριστίες στον μάρτυρα.
Από τότε γύρω στα μέσα του Δ΄ αιώνα, η Εκκλησία τελεί κάθε έτος την ανάμνηση αυτού του γεγονότος σε δόξα Θεού και τιμή του μάρτυρα αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος.
Έθιμα των Αγίων Θεοδώρων
Την Παρασκευή της πρώτης εβδομάδας της Αγίας και Μεγάλης Σαρακοστής συνηθίζεται σύμφωνα με την παράδοση με ονειρομαντεία να προμηνύονται τα μελλούμενα. Τα κορίτσια τοποθετούν κάτω από το μαξιλάρι τους κόλλυβα των Αγίων Θεοδώρων (τρία ή εννιά τον αριθμό σπυριά σιταριού) και λένε:
«Άγιε Θόδωρε καλέ, και καλέ θαυματουργέ
κι στην έρημο που πας και τις τύχες συναντάς
άμα δεις και την δική μου να μου την εχαιρετάς.
Αν κάθεται, να σηκωθεί να ράνει
να αφήσει όρη και βουνά
να 'ρθει να με μυράνει».
ή την παραλλαγή
«Άγιε Θόδωρε καλέ μου άξιε και θαυματουργέ μου
κει στην έρημο που πας και τις τύχες συναντάς,
σαν ιδείς και τη δική μου να τη διπλοχαιρετίσεις.
Αν κοιμάται, να σηκωθεί κι αν είναι μακριά να τρέξει
Πλούσια είναι ή φτωχή να ΄ρθει απόψε να με βρει
Και το στάρι μου που σπέρνω, μαζί να το θερίσω».
Τα κόλλυβα τα τοποθετούν κάτω από το μαξιλάρι για τρία συνεχόμενα βράδια. Τον άνδρα που θα ονειρευτούν ή το όνομα που αυτός θα φέρει θα έχει ο μέλλοντας γαμπρός. Το Σάββατο των Αγίων Θεοδώρων σύμφωνα με την παράδοση δεν έπρεπε κανείς να εργαστεί αλλά να κρατήσει τη μέρα. «Ανάθεμα που δούλευε τα τρία τα Σάββατα/Κρεατινό και Τυρινό κι Αγίων Θεοδώρων».
